شعب

مروری بر کنترل کیفی و آزمون های روغن موتور های بنزینی و دیزلی

گردآورنده: مهدی کاظمی کارشناس فنی شعبه تهران

روغن موتورها ترکیبات پیچیده‌ای هستند که از روغن پایه و انواع افزودنی‌ها تشکیل شده‌اند. هر خودوریی برای اینکه بتواند عملکرد صحیحی داشته باشد، به روغن مناسب موتور نیاز دارد. در حقیقت، روغن موتور یک عنصر ضروری برای موتور خودرو می‌باشد. با افزایش سن موتور، اهمیت استفاده از روغن مرغوب، روزبه‌روز بیشتر احساس می‌شود.

در حالت کلی می‌توان گفت، روغن موتورها که گاهی اوقات روانکار نیز نامیده می‌شوند، دسته‌ای از روغن‌ها‌ هستند که برای کاهش اصطکاک، حرارت و سایش بین اجزای مکانیکی موتور که در تماس با یکدیگر هستند، استفاده می‌شوند.

کار اصلی روغن در موتور خودرو، روان‌سازی و به حداقل رساندن اصطکاک بین اجزای موتور است. البته روغن موتورها وظایف بسیار مهم دیگری در موتور خودرو برعهده دارند. جلوگیری از زنگ‌زدگی و خوردگی موتور، پاک‌کنندگی موتور و معلق سازی مواد حاصل از سایش قطعات، آب بندی موتور، حفاظت از سطوح فلزی موتور، افزایش کارایی موتور و برخی از ویژگی‌های دیگر، همگی از وظایف روغن موتور است

انواع روغن موتور

به طور کلی روغن موتورهای موجود در بازار از نظر فناوری ساخت، به سه نوع تقسیم بندی می شوند که تقریباً روی تمام آن ها این فناوری ساخت درج شده است. دسته اول روغن موتورهایی هستند که به اصطلاح پایه معدنی دارند و به طورمستقیم از نفت خام گرفته می شوند. این روغن ها از آن جایی که بیشتر، روان کاری موتور را انجام می دهند و افزودنی دیگری ندارند، ارزان ترین نوع روغن موتوردر بازار را تشکیل می دهند. به طوری که قیمت برخی ازانواع سه لیتری آن هم اکنون حدود 20 تا 30 هزار تومان است. دسته دیگر روغن موتورهای موجود در بازار، روغن موتورهای تمام یا فول سنتتیک هستند. این نوع روغن موتورها از طریق ترکیبات شیمیایی و در آزمایشگاه ها تولید می شوند. به دلیل ساختار شیمیایی خاص، این نوع روغن ها می توانند بهتر از انواع دیگر، در نقاط بسیار ریز موتور قرار گیرند و آن جا را نیز روغن کاری کنند.

این نوع روغن ها حاوی افزودنی هایی هستند که ویژگی های خاصی را به آن ها می بخشد. از جمله این ویژگی ها می توان به تبخیر کم و پایداری بهتر، حفظ خاصیت غلظت (گرانروی) در دماهای بالا و پایین، مقاومت بالا در برابر اکسیداسیون، جلوگیری از خوردگی، کمک به کاهش مصرف سوخت، کاهش رسوبات موتور و.. اشاره کرد. روغن های تمام سنتتیک، گران قیمت ترین روغن موتور های بازار را تشکیل می دهند و قیمت برخی از انواع آن ها در بطری های پنج لیتری، به بیش از 200 هزار تومان هم می رسد. همچنین کارکرد آن ها به تبع کیفیت بهترشان بالاتر است.اما دسته سوم روغن موتورهای نیمه سنتتیک هستند که ویژگی ها و قیمتی بین دو نوع معدنی و تمام سنتتیک دارند..

روغن موتورهای تمام سنتتیک به‌طور کامل در آزمایشگاه و با مواد شیمیایی تولید می‌شوند. این روغن‌ها به‌صورت خالص بوده و توان کارکرد موتور خودرو شما را به بالاترین حد می‌رسانند. این نوع از روغن موتورها مصرف سوخت خودرو را کاهش می‌دهند و کارایی بیشتری نسبت به سایر روغن موتورها دارند؛ البته هزینه آن‌ها نیز نسبت به سایر انواع روغن‌ها بیشتر است.

روغن موتور

ویژگی روغن های سنتتیک:

کاهش مصرف سوخت خودرو- جلوگیری از فرسودگی قطعات خودرو- ناخالصی کمتر نسبت به  سایر روغن ها-حفظ خاصیت روغن و نیاز به تعویض کمتر-افزایش طول عمر موتور-مقاومت در برابر حرارت و گرما.

روغن موتور نیمه سنتتیک:

روغن موتورهای نیمه سنتتیک، ترکیبی از روغن سنتتیک و معمولی است. این نوع از روغن‌ها نیز به خوبی از اجزای متحرک موتور محافظت می‌کنند و کارایی آن‌ها بسیار بهتر از روغن‌های مینرال است. البته باید به این نکته هم توجه کنید که این روغن‌ها، تمام ویژگی‌های روغن‌های تمام سنتتیک را نداشته و قیمت کمتری نیز در مقایسه با آن‌ها دارند.

مخلوطی از روغن‌های تمام سنتتیک و مینرال- قیمت ارزان‌تر نسبت به روغن‌های تمام سنتتیک- عملکرد ضعیف‌تر نسبت به روغن‌های تمام سنتتیک- عملکرد بهتر نسبت به روغن‌های مینرال.

روغن موتور مینرال(معمولی):

پایه اصلی این نوع از روغن‌ها، نفت خام است و از ترکیب روغن‌های پایه هیدروکربن، پلی اینترنال الفین و پلی آلفا الفین‌ها تولید می‌شوند. این روغن موتور، ابتدایی‌ترین معیارهای محافظت از موتور خودرو را داشته و به دلیل ویسکوزیته پایین، موجب نشتی در موتور خودور می‌شود. از همین رو از این روغن برای خودروهایی که موتور آن‌ها طراحی ساده‌ای دارند و یا برای آب‌بندی موتور خودرو صفر استفاده می‌شود. قیمت این نوع از روغن‌ها نسبت به سایر انواع آن ارزان‌تر است.

روغن‌های معمولی نمی‌توانند در سرما یا گرمای زیاد از موتور ماشین محافظت کنند و در دماهای بسیار بالا یا بسیار پایین کارایی خود را از دست می‌دهند. علاوه بر این موارد، روغن‌های معمولی را باید بعد از طی کردن 4000 کیلومتر تعویض کرد که این کار چندان به‌صرفه نیست.

ویژگی ها:

قیمت ارزان- نیاز به تعویض در کوتاه‌مدت- مناسب برای موتورهای قدیمی و ساده- ناتوانی در کاهش حرارت موتور

مواد افزودنی در روغن موتور:

روغن موتورهای مدرن دارای چندین ترکیب شیمیایی هستند که عملکرد آن‌ها را بهبود می‌بخشد و با پاکسازی ناخالصی‌ها به تمیز نگه داشتن موتور کمک می‌کنند.

: مواد افزودنی متداول موجود در روغن موتور عبارت‌اند از

بازدارنده‌های کف برای جلوگیری از ایجاد کف و حباب در روغن.-

– بازدارنده‌های خوردگی برای محافظت در برابر زنگ زدگی با تشکیل یک نوار محافظ.

ضدیخ برای بهبود سیالیت روغن در دماهای سرد.-

– پراکنده کننده‌ها و آنتی اکسیدان‌ها برای جلوگیری از تشکیل ناخالصی‌ها و تجمع روی قطعات موتور.

-عوامل ضدسایش برای کمک به روانکاری فوری هنگام روشن شدن موتور و به حداقل رساندن ساییدگی قطعات موتور.

-بهبود دادن شاخص ویسکوزیته برای بهبود عملکرد روغن در دمای شدید.

شاید بتوان گفت مهم ترین مشخصه برای انتخاب روغن موتور مناسب، توجه به شاخص گرانروی (لزجت) است که امروزه در قالب استانداردی با عنوان SAE و به صورت xxW-yy نوشته می شود. (xx و yy عدد هستند- به جای xx، مضرب 5از عدد صفر تا 20 قرار دارد و به جای yy هم مضرب 10 از عدد 20 تا 60).

به طور کلی عدد صفر در این استاندارد نشان دهنده کمترین میزان گرانروی و نمایانگر روغنی است که به راحتی جاری می شود، در عوض با حرکت به سمت عدد 60میزان گرانروی افزایش می یابد و  SAE60 نشانگر روغنی با گرانروی بسیار بالا ست که سخت جاری می شود. نشانگر روغنی با گرانروی بسیار بالا ست که سخت جاری می شود. استفاده از حرف W در این استاندارد نیز برای نشان دادن حداقل میزان گرانروی در سرمای زمستان است که از کلمه Winter می آید. عدد قبل از W نشان دهنده گرانروی روغن در سرماست و عدد بعدی گرانروی آن را در دمای کارکرد موتور نشان می دهد.

به عنوان مثال در روغن موتوری با مشخصه 10W40 عدد 10 بیانگر حداقل گرانروی روغن موتور در فصل سرد سال است و عدد 40 میزان حداکثر گرانروی آن در فصول گرم و دمای موتور است. اگر این محصول را با روغن موتور دیگری با مشخصه 20W50  مقایسه کنیم روغن موتور دوم به دلیل برخورداری از عدد 50 در فصل گرما گرانروی بیشتری دارد و نسبت به روغن 10W40   سفت تر است. بنابراین روغن موتور 20W50  برای محیط های گرم تر مناسب است زیرا روغن بیش از حد شل نخواهد شد. شل شدن بیش از حد روغن، مانعی برای کارکرد روغن کاری آن به شمار می رود.

از سوی دیگر روغن موتور 10W40  در فصل سرد گرانروی برابر 10 خواهد داشت؛ درحالی که این میزان برای روغن دوم 20 است و نشان می دهد روغن 20W50 در سرما بیش از همتای خود سفت می شود. سفت شدن بیشتر به معنای آن است که تا زمانی که موتور گرم شده و روغن در آن جریان یابد، احتمالاً موتور با اصطکاک بیشتری کار خواهد کرد و این به موتور خودرو به مرور آسیب وارد می کند. ازاین رو روغن دوم برای مکان هایی که زمستان های بسیار سردی ندارند مناسب تر است و در محیط هایی با سرمای شدید بهتر است از روغن موتور 10W40  استفاده کرد.

استاندارد API:

استاندارد API ، مخفف انجمن نفت آمریکا ( American Petroleum Institute) است و برای موتورهای بنزینی از حرف S و در کنار آن از حرف‌های A تا N استفاده می‌کنند. همچنین برای موتورهای دیزلی از حرف C و در کنار آن از حرف‌های A تا J استفاده می‌شود. هرچه حروف استفاده شده بالاتر باشد، کیفیت روغن موتور هم بیشتر خواهد بود.

استاندارد ACEA:

این استاندارد، مخفف انجمن خودروسازان اروپا است. روغنی که دارای این استاندارد باشد، روی برچسبش نماد ACEA را خواهد داشت. همچنین در کنار این نماد، از حروف A تا E و اعدا 1 تا 8 نیز استفاده می‌کنند. حرف A برای خودروهای بنزینی، حرف B برای خودروهای دیزلی سبک، حرف C برای خودروهای بنزینی و دیزلی سازگار با مبدل کاتالیست و E برای خودروهای دیزلی سنگین است.

به طور خلاصه شاخصی به نام API معمولاً روی بطری های روغن درج می شود که می توان کیفیت روغن موتور را از روی آن متوجه شد. به این صورت که عمدتاً در مقابل عبارت API ، حرف انگلیسی S و بعد از آن یکی از حروف A تا N  (I&K) درج می شود. بر این اساس، هر چه حرف انگلیسی درج شده در مقابل حرف اس، به N نزدیک تر باشد، نشان دهنده کیفیت بهتر روغن موتور است. می توان گفت هر چه کیفیت روغن موتور بهتر باشد، پایداری و کارکرد آن نیز بیشتر است. البته طبیعی است که در مناطق جغرافیایی مختلف، کارکرد روغن متفاوت خواهد بود. برای مثال برای شهری مانند مشهد، روغن موتورهایی با درجه SL به بالا، به طور معمول کارکردی در حدود 8 تا 10 هزار کیلومتر (و با توجه به ویژگی های خاص برخی روغن موتورها حتی بالاتر از این رقم) خواهند داشت. اما روغن های زیر این درجه را باید در نهایت در حدود 6هزار کیلومتر تعویض کرد.

انواع روغن موتور

 

آزمون های روغن موتور های بنزینی به همراه توضیح آزمون:

(INSO 22261)

*آزمون های عمومی:

– گرانروی کینماتیک در دمای °C 100 با سرعت برش کم: (INSO 340)

در این بند نیاز به حداقل 20ml  نمونه میباشد.آزمون توسط دستگاه SVM 3001  انجام میشود.

اندازه گیری ویسکوزیته توسط SVM 3001 ساده و سریع است. در حالیکه دمای سل اندازه گیری با دقت بالا در دمایی مشخص تنظیم گردیده است، نمونه به داخل سل تزریق می گردد. این سل از یک جفت استوانه هم مرکز که حول محور خود می چرخند و یک لوله نوسان کننده U شکل تشکیل شده است. دمای سل نمونه توسط سیستم Peltier تامین و توسط پروب پلاتینی اندازه گیری می شود. ویسکوزیته دینامیک از سنجش نیروی لازم برای چرخش استوانه داخلی تعیین می گردد.

–  گرانروی کینماتیک در دمای °C 150 با سرعت برش زیاد (HTHS):(ASTM D4683-D4741-D5481)

ویسکوزیته در دمای بالا ( ۱۵۰ درجه سانتیگراد) و سرعت برشی زیاد ، یک ویژگی مهم روغن موتور مالتی گرید محسوب شده و می تواند منجر به کاهش  مصرف سوخت و محافظت بهتر از موتور گردد. روغن های با ویسکوزیته HTHS پائین باعث بهبود مصرف سوخت و روغن های با ویسكوزیته HTHS بالاتر باعث حفاظت بهتر قطعات موتور (Ring-Liner) در برابر سایش می شوند. با توجه به اهمیت کاهش مصرف سوخت و استفاده از روغن های با ویسکوزیته HTHS پائین (کمتر از ۳٫۵ سانتی پواز)، ممکن است تولید کنندگان موتور به منظور کنترل سایش و دوام موتور مجبور به طراحی مجدد موتورها شوند.

– گرانروی ظاهری در دمای پایین(CCS):(INSO 5512)

این روش برای  اندازه گیری گرانروی ظاهری روغن های موتور و روغن های پایه با استفاده از شبیه ساز استارت زدن در سرما در دماهای بین -5 ˚C تا  -35 ˚C در تنش های برشی تقریبی  50000Pa تا  100000Pa و مقدار سرعت های برشی تقریبی    تا       برای گرانروی های تقریبی بین 900mPa.s تا  25000mPa.sمی باشد.

– گرانروی ظاهری در دمای پایین(MRV):(ASTM D4684)

اندازه گیری ویسکوزیته روغن موتور پس از خنک شدن با نرخ های کنترل شده در یک دوره 45 ساعته تا دمای آزمایش نهایی بین 10- درجه سانتیگراد و 40- درجه سانتیگراد پوشش می دهد.

دقت برای دمای آزمایش از 40- درجه سانتیگراد تا 15- درجه سانتیگراد بیان شده است. اندازه گیری ویسکوزیته در تنش برشی 525pa در نرخ برشی 4 /0 تا 15  انجام می شود. ویسکوزیته اندازه‌گیری شده در این تنش برشی بهترین همبستگی را بین دمایی که ویسکوزیته به یک مقدار بحرانی می‌رسد و دمای شکست پمپاژ مرزی در موتورها ایجاد می‌کند.

– شاخص گرانروی(INSO 195)

اهميت شاخص گرانروي

روغنهاي روانكار در زمان كاركرد در معرض محدوده وسيع دما قرار مي گيرند. در دماهاي بالا، گرانروي يك روغن ممكن است تا نقطه اي كاهش يابد كه در آن فيلم روانكار شكسته مي شود كه منجر به تماس فلز با فلز و ايجاد سايش خواهد كرد. در نقطه مقابل، در دماهاي پايين، روغن ممكن است براي گردش مناسب در سيستم بسيار غليظ باشد، يا ممكن است بدليل نيروهاي گرانشي بالا عملكرد ماشين با مشكل مواجه شود. در نتيجه، در اغلب كاربردها روغن با شاخص گرانروي بالا مورد نياز مي باشد.

با استفاده از دستگاه SVM3001 و اندازه گیری V40 و V100 محاسبه میشود

-پایداری برشی:(INSO 17764)

اندازه گیري پايداري برشي سیالات حاوي مواد پلیمري. دراين روش درصد افت گرانروي در 100 درجه سانتی گراد سیالات حاوي مواد پلیمري به روش تزريق ديزلي که در آن از يک نازل تزريقي اروپايي استفاده شده است، سنجیده مي شود. افت گرانروي نشان دهنده میزان تخريب پلیمر، ناشي از برش در نازل خواهد بود.

– فراریت:(INSO 3780)

در روانکارها و بخصوص روانکاری موتور، اتلاف تبخیر یا همان فراریت روغن از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

برای انجام این آزمون ابتدا روغن نمونه را با دقت یک صدم گرم وزن نموده ( حدوداً ۶۵ گرم) و آن را در داخل دستگاه برای مدت  یک ساعت در دمای ثابت 250 دجه سلسیوس و تحت خلاء با فشار ثابت قرار می گیرد. پس از پایان آزمایش نمونه مجدداً وزن می شود.

اشتعال باز(INSO 198)

استاندارد اندازه گیری نقطه اشتعال با دستگاه رو باز کلیولند (Clevland open-cup method) برای اندازه گیری نقطه اشتعال باز انواع فرآورده های نفتی با نقطه اشتعال باز در محدوده دمایی حداقل ۷۹ و حداکثر ۴۰۰ درجه سانتیگراد، بجز نفت کوره، کاربرد دارد.
در این روش آزمون از دماسنج ASTM 11C/IP 28C یا یک دستگاه الکترونیک اندازه گیری دما نظیر دماسنج مقاومتی یا ترموکوپل یا نظایر آن استفاده می شود. به شرط آنکه سنجش دمایی یکسانی با دماسنج های جیوه ای داشته باشد.

در این روش آزمون نرخ گرم کردن نمونه بگونه ای است که از ۲۸ درجه سانتیگراد پایینتر از نقطه اشتعال مورد انتظار دمای آزمونه با سرعت ۵ تا ۶ درجه سانتیگراد در دقیقه بالا رفته و با هر ۲ درجه سانتیگراد افزایش دما منبع اشتعال را از روی آزمونه عبور می دهند.

– کف 3 مرحله: (INSO 196)

اندازه گیری خواص کف کنندگی (تمایل به ایجاد و پایداری کف) روغن های روان کننده در درجه حرارت 24 و 5/93درجه سلسیوس می باشد.

هوا برای مدت 5 دقیقه با سرعت ثابت درون نمونه در دمای 24 درجه سلسیوس دمیده شده و حجم کف ایجاد شده ثبت می گردد. به منظور اندازه گیری پایداری کف، اجازه داده می شود که کف ایجاد شده برای 10 دقیقه بماند سپس حجم کف دوباره اندازه گیری می شود. مراحل فوق در دمای 93/5 درجه سلسیوس نیز انجام می شود. در نهایت، اجازه داده می شود که نمونه ای که در دمای 5/93درجه سلسیوس قرار گرفته بود، خنک شود و دوباره مراحل تمایل به ایجاد و پایداری کف در دمای 24 درجه سلسیوس بروی آن انجام می شود.

 

نقطه ریزش(INSO 201)

بعد از گرم کردن اولیه،نمونه با سرعتی معین سرد می شود و در هر 3 درجه سلسیوس کاهش دما،سیالیت آن مورد بررسی قرار می گیرد و کمترین دمایی که در آن جریان روغن مشاهده می شود،به عنوان نقطه ریزش روغن ثبت می گردد.

نقطه ریزش روغن نفتی،مشخصه کمترین دمایی است که استفاده روغن را در کاربردهای معین نشان می دهد.

 

– عناصر:(ASTM D5185-D4951-D7691)

طیف سنجی پلاسمای جفت شده القایی از جمله روش های طیف سنجی اتمی است که در آن اتمی شدن عناصر به کمک محیط گرم پلاسما صورت می پذیرد.

در واقع ICP-MS ترکیبی از یک منبع  ICP دما بالا با یک طیف سنج جرمی می باشد. این تکنیک به صورت تجاری در سال 1983 معرفی شد. منبع ICP اتم های عناصر را در یک نمونه به یون ها تبدیل می کند. این یون ها سپس جدا شده و بوسیله طیف سنج جرمی کشف و پیدا می شود. در این روش از یونیزاسیون الکتریکی، شیمیایی و بمباران سریع اتمی استفاده نمی شود بلکه تکنیک یونیزاسیون پلاسما به کار گرفته می شود. این روش تقریبا عاری از آلودگی است زیرا الکترودها کاملا در خارج از محفظه ی واکنش می باشد.

از این تکنیک تحلیلی برای تعیین عناصر استفاده می شود. این روش در مقایسه با روش های دیگر، روشی حساس تر، با حد تشخیص بهتر و تکرارپذیری بالاتر است. روش های ICP دارای قابلیت اندازه گیری کمی محتوای عنصری یک ماده از مقیاس ppt تا درصد وزنی (wt%) می‌باشد. تنها عناصری که توسط روش های ICP قابل اندازه گیری نیستند، C، H، O، N و هالوژن ها می باشند. نمونه های جامد باید در مایع، به طور معمول محلول آبی اسیدی، حل شده و یا تجزیه شوند. دستگاه ICP-MS جرم یون های عنصر تولید شده توسط پلاسمای آرگون دما بالا را اندازه گیری می کند. یون های ایجاد شده در پلاسما از طریق نسبت جرم به بار خود جدا شده و امکان تشخیص و کمی سازی مواد ناشناخته را ایجاد می کند. ICP-MS برای محدوده وسیعی از عناصر، از حساسیت بالایی (یعنی محدودیت آشکارسازی کم) برخوردار است.

 

عدد قلیایی کل(INSO 2772)

عدد قلیایی نشان دهنده خاصیت قلیایی روغن موتور میباشد . یعنی میتوان گفت میزان توانایی روغن در خنثی سازی اسیدهای تشکیل شده در موتور میباشد .

نمونه در حلال تولوئن+استیک اسید+استون حل شده و به روش پتانسیومتری با محلول استاندارد پرکلریک اسید  تیتر می شود. برای این کار از الکترود ترکیبی شیشه pH-Ag/AgCl استفاده می شود. منحنی تغییرات پتانسیل برحسب حجم محلول تیتراسیون رسم می شود و نقطه پایان تیتراسیون، آخرین نقطه عطف در منحنی است.

 

عدد اسیدی کل(INSO 18030)

این روش آزمون برای نشان دادن تغییرات نسبی در روغنی که در طول استفاده تحت شرایط اکسیداسیون رخ می دهد، صرف نظر از رنگ و سایر خواص روغن حاصل، کاربرد دارد. عدد اسیدی، اندازه گیری مقدار ماده اسیدی موجود در روغن تحت شرایط آزمون است و به عنوان راهنما در کنترل کیفیت فرمول بندی روغن های روان کننده استفاده می شود.

نمونه در حلال تولوئن+آب+ایزوپروپیل الکل حل شده و به روش پتانسیومتری با محلول استاندارد پرکلریک اسید  تیتر می شود. . منحنی تغییرات پتانسیل برحسب حجم محلول تیتراسیون رسم می شود و نقطه پایان تیتراسیون، آخرین نقطه عطف در منحنی است.

 

*آزمون های تکمیلی بر اساس سطح کیفی روغن:

1: سطح کیفیت API SH:

-قابلیت فیلتر شدن( آزمون EOFT): (ASTM D6795)

اندازه گیری تمایل روغن برای تشکیل رسوبی که میتواند فیلتر روغن را مسدود کند.این روش آزمون مشکلی که ممکن است یک موتور جدید که دوره ای کوتاه کار کرده  و برای مدتی طولانی با وجود مقداری آب در روغن ، کار نکرد هباشد با آن مواجه شود را شبیه سازی میکند.

روغن با آب یون زدایی شده و یخ خشک عمل آوری میشود. نمونه تا 70 درجه سانتیگراد به مدت 30 دقیقه حرارت داده شده و در ادامه در دمای اتاق ذخیره میشود. نمونه فیلتر شده و نرخ جریان با تعیین مشخصات فیلتر پذیری روغن موتور محاسبه میشود.

 

-همگنی و امتزاج پذیری:(ASTM D6922)

روشی بر ای تعیین اینکه آیا روغن موتور خودرو همگن است و باقی می ماند و اینکه آیا روغن موتور خودرو پس از تزریق در یک چرخه تعیین شده از تغییرات دما قابل اختلاط با روغن های مرجع استاندارد خاص است یا خیر را اندازه گیری میکند.

-جلوگیری از زنگ زدگی(BRT):(ASTM D6557)

 

-فسفر:(ASTM D5185)

تفسیر شده در بند عناصر آزمون های عمومی. 

2: سطح کیفیت API SJ و API SL:

-آزمون کف در دمای °C 150: (INSO 9378)

اندازه گیری خواص کف کنندگی (تمایل به ایجاد و پایداری کف) روغن های روان کننده در درجه حرارت 150 درجه سلسیوس می باشد.

تمایل به ایجاد کف در دمای بالا یک مشکل جدی در سامانه هایی نظیر چرخ دنده ها با سرعت بالا ، پمپ کردن های با حجم زیاد و روان کاری پاششی میتواند باشد. کف کنندگی میتواند موجب روانکاری ناکافی و ایجاد حفره و اتلاف روان کننده بر اثر سر ریزشدن گردیده و این حوادث میتواند منجر به خسارت مکانیکی شود.

– قابلیت فیلتر شدن( آزمون EOWTT وEOFT): (ASTM D6795)

اندازه گیری تمایل روغن برای تشکیل رسوبی که میتواند فیلتر روغن را مسدود کند.این روش آزمون مشکلی که ممکن است یک موتور جدید که دوره ای کوتاه کار کرده  و برای مدتی طولانی با وجود مقداری آب در روغن ، کار نکرد هباشد با آن مواجه شود را شبیه سازی میکند.

روغن با آب یون زدایی شده و یخ خشک عمل آوری میشود. نمونه تا 70 درجه سانتیگراد به مدت 30 دقیقه حرارت داده شده و در ادامه در دمای اتاق ذخیره میشود. نمونه فیلتر شده و نرخ جریان با تعیین مشخصات فیلتر پذیری روغن موتور محاسبه میشود.

 

-اکسیداسیون (آزمون  TEOST 33و TEOST MHT-4): (ASTM D6335-D7097)

این روش تست روشی را برای تعیین میزان رسوبات تشکیل شده توسط روغن موتور خودرو با استفاده از آزمایش شبیه سازی روغن موتور با اکسیداسیون حرارتی  (TEOST) پوشش می دهد.

یک مطالعه بین آزمایشگاهی مشخص کرده است که آن را در محدوده 10 میلی گرم تا 65 میلی گرم کل رسوبات قابل میتوان استفاده کرد.

تجربه عملیاتی نشان داده است که روش آزمایش برای روغن‌های موتوری که دارای رسوبات در محدوده 2 میلی‌گرم تا 180 میلی‌گرم رسوب کل هستند، قابل استفاده است.

-همگنی و امتزاج پذیری: (ASTM D6922)

روشی بر ای تعیین اینکه آیا روغن موتور خودرو همگن است و باقی می ماند و اینکه آیا روغن موتور خودرو پس از تزریق در یک چرخه تعیین شده از تغییرات دما قابل اختلاط با روغن های مرجع استاندارد خاص است یا خیر را اندازه گیری میکند.

 

-شاخص ژلاتین: (ASTM D5133)

-جلوگیری از زنگ زدگی(BRT). (ASTM D6557)

-فسفر: (ASTM D5185)

تفسیر شده در بند عناصر آزمون های عمومی.

3: سطح کیفیت API SM:

-آزمون کف در دمای °C 150: (INSO 9378)

اندازه گیری خواص کف کنندگی (تمایل به ایجاد و پایداری کف) روغن های روان کننده در درجه حرارت 150 درجه سلسیوس می باشد.

تمایل به ایجاد کف در دمای بالا یک مشکل جدی در سامانه هایی نظیر چرخ دنده ها با سرعت بالا ، پمپ کردن های با حجم زیاد و روان کاری پاششی میتواند باشد. کف کنندگی میتواند موجب روانکاری ناکافی و ایجاد حفره و اتلاف روان کننده بر اثر سر ریزشدن گردیده و این حوادث میتواند منجر به خسارت مکانیکی شود.

– قابلیت فیلتر شدن( آزمون EOWTT وEOFT): (ASTM D6795)

اندازه گیری تمایل روغن برای تشکیل رسوبی که میتواند فیلتر روغن را مسدود کند.این روش آزمون مشکلی که ممکن است یک موتور جدید که دوره ای کوتاه کار کرده  و برای مدتی طولانی با وجود مقداری آب در روغن ، کار نکرد هباشد با آن مواجه شود را شبیه سازی میکند.

روغن با آب یون زدایی شده و یخ خشک عمل آوری میشود. نمونه تا 70 درجه سانتیگراد به مدت 30 دقیقه حرارت داده شده و در ادامه در دمای اتاق ذخیره میشود. نمونه فیلتر شده و نرخ جریان با تعیین مشخصات فیلتر پذیری روغن موتور محاسبه میشود.

 

-اکسیداسیون (آزمون  TEOST MHT): (ASTM D6335-D7097)

این روش تست روشی را برای تعیین میزان رسوبات تشکیل شده توسط روغن موتور خودرو با استفاده از آزمایش شبیه سازی روغن موتور با اکسیداسیون حرارتی  (TEOST) پوشش می دهد.

یک مطالعه بین آزمایشگاهی مشخص کرده است که آن را در محدوده 10 میلی گرم تا 65 میلی گرم کل رسوبات قابل میتوان استفاده کرد.

تجربه عملیاتی نشان داده است که روش آزمایش برای روغن‌های موتوری که دارای رسوبات در محدوده 2 میلی‌گرم تا 180 میلی‌گرم رسوب کل هستند، قابل استفاده است.

 

-همگنی و امتزاج پذیری: (ASTM D6922)

روشی بر ای تعیین اینکه آیا روغن موتور خودرو همگن است و باقی می ماند و اینکه آیا روغن موتور خودرو پس از تزریق در یک چرخه تعیین شده از تغییرات دما قابل اختلاط با روغن های مرجع استاندارد خاص است یا خیر را اندازه گیری میکند.

 

-شاخص ژلاتین. (ASTM D5133)

 

-جلوگیری از زنگ زدگی(BRT). (ASTM D6557)

 

-گوگرد: (INSO 8402-9377)

تعیین مقدار گوگرد در فرآورده های نفتی که در حرارت ملایم به صورت مایع روان در می آیند به روش طیف سنج فلورسانس پرتو ایکس با پاشندگی انرژی است.

دقت این آزمایش 6/4 درصد جرمی یا 17mg/kg میباشد. برای نمونه های بالاتر از  این محدوده میتوان از مواد رقیق کننده استفاده کرد که فاقد گوگرد باشند.

-فسفر: (ASTM D5185)

تفسیر شده در بند عناصر آزمون های عمومی.

4: سطح کیفیت API SN:

-آزمون کف در دمای °C 150: (INSO 9378)

اندازه گیری خواص کف کنندگی (تمایل به ایجاد و پایداری کف) روغن های روان کننده در درجه حرارت 150 درجه سلسیوس می باشد.

تمایل به ایجاد کف در دمای بالا یک مشکل جدی در سامانه هایی نظیر چرخ دنده ها با سرعت بالا ، پمپ کردن های با حجم زیاد و روان کاری پاششی میتواند باشد. کف کنندگی میتواند موجب روانکاری ناکافی و ایجاد حفره و اتلاف روان کننده بر اثر سر ریزشدن گردیده و این حوادث میتواند منجر به خسارت مکانیکی شود. 

– قابلیت فیلتر شدن( آزمون EOWTT وEOFT): (ASTM D6795)

اندازه گیری تمایل روغن برای تشکیل رسوبی که میتواند فیلتر روغن را مسدود کند.این روش آزمون مشکلی که ممکن است یک موتور جدید که دوره ای کوتاه کار کرده  و برای مدتی طولانی با وجود مقداری آب در روغن ، کار نکرد هباشد با آن مواجه شود را شبیه سازی میکند.

روغن با آب یون زدایی شده و یخ خشک عمل آوری میشود. نمونه تا 70 درجه سانتیگراد به مدت 30 دقیقه حرارت داده شده و در ادامه در دمای اتاق ذخیره میشود. نمونه فیلتر شده و نرخ جریان با تعیین مشخصات فیلتر پذیری روغن موتور محاسبه میشود.

-اکسیداسیون (آزمون  TEOST 33Cو TEOST MHT): (ASTM D6335-D7097)

این روش تست روشی را برای تعیین میزان رسوبات تشکیل شده توسط روغن موتور خودرو با استفاده از آزمایش شبیه سازی روغن موتور با اکسیداسیون حرارتی  (TEOST) پوشش می دهد.

یک مطالعه بین آزمایشگاهی مشخص کرده است که آن را در محدوده 10 میلی گرم تا 65 میلی گرم کل رسوبات قابل میتوان استفاده کرد.

تجربه عملیاتی نشان داده است که روش آزمایش برای روغن‌های موتوری که دارای رسوبات در محدوده 2 میلی‌گرم تا 180 میلی‌گرم رسوب کل هستند، قابل استفاده است.

-همگنی و امتزاج پذیری: (ASTM D6922)

روشی بر ای تعیین اینکه آیا روغن موتور خودرو همگن است و باقی می ماند و اینکه آیا روغن موتور خودرو پس از تزریق در یک چرخه تعیین شده از تغییرات دما قابل اختلاط با روغن های مرجع استاندارد خاص است یا خیر را اندازه گیری میکند.

-شاخص ژلاتین. (ASTM D5133)

-جلوگیری از زنگ زدگی(BRT). (ASTM D6557)

-گوگرد: (INSO 8402-9377)

تعیین مقدار گوگرد در فرآورده های نفتی که در حرارت ملایم به صورت مایع روان در می آیند به روش طیف سنج فلورسانس پرتو ایکس با پاشندگی انرژی است.

دقت این آزمایش 6/4 درصد جرمی یا 17mg/kg میباشد. برای نمونه های بالاتر از  این محدوده میتوان از مواد رقیق کننده استفاده کرد که فاقد گوگرد باشند.

-فسفر: (ASTM D5185)

تفسیر شده در بند عناصر آزمون های عمومی.

-سازگاری با الاستومرها. (ASTM D7216)

 

آزمون های روغن موتور های دیزلی به همراه توضیح آزمون:

 (INSO 22260)

*آزمون های عمومی:

– گرانروی کینماتیک در دمای °C 100 با سرعت برش کم: (INSO 340)

در این بند نیاز به حداقل 20ml  نمونه میباشد.آزمون توسط دستگاه SVM 3001  انجام میشود.

اندازه گیری ویسکوزیته توسط SVM 3001 ساده و سریع است. در حالیکه دمای سل اندازه گیری با دقت بالا در دمایی مشخص تنظیم گردیده است، نمونه به داخل سل تزریق می گردد. این سل از یک جفت استوانه هم مرکز که حول محور خود می چرخند و یک لوله نوسان کننده U شکل تشکیل شده است. دمای سل نمونه توسط سیستم Peltier تامین و توسط پروب پلاتینی اندازه گیری می شود. ویسکوزیته دینامیک از سنجش نیروی لازم برای چرخش استوانه داخلی تعیین می گردد.

–  گرانروی کینماتیک در دمای °C 150 با سرعت برش زیاد (HTHS): (ASTM D4683-D4741-D5481)

ویسکوزیته در دمای بالا ( ۱۵۰ درجه سانتیگراد) و سرعت برشی زیاد ، یک ویژگی مهم روغن موتور مالتی گرید محسوب شده و می تواند منجر به کاهش  مصرف سوخت و محافظت بهتر از موتور گردد. روغن های با ویسکوزیته HTHS پائین باعث بهبود مصرف سوخت و روغن های با ویسكوزیته HTHS بالاتر باعث حفاظت بهتر قطعات موتور (Ring-Liner) در برابر سایش می شوند. با توجه به اهمیت کاهش مصرف سوخت و استفاده از روغن های با ویسکوزیته HTHS پائین (کمتر از ۳٫۵ سانتی پواز)، ممکن است تولید کنندگان موتور به منظور کنترل سایش و دوام موتور مجبور به طراحی مجدد موتورها شوند.

– گرانروی ظاهری در دمای پایین(CCS): (INSO 5512)

این روش برای  اندازه گیری گرانروی ظاهری روغن های موتور و روغن های پایه با استفاده از شبیه ساز استارت زدن در سرما در دماهای بین C˚5- تا  C˚35-  در تنش های برشی تقریبی  50000Pa تا  100000Pa و مقدار سرعت های برشی تقریبی    تا       برای گرانروی های تقریبی بین 900mPa.s تا  25000mPa.sمی باشد.

– گرانروی ظاهری در دمای پایین(MRV): (ASTM D4684)

اندازه گیری ویسکوزیته روغن موتور پس از خنک شدن با نرخ های کنترل شده در یک دوره 45 ساعته تا دمای آزمایش نهایی بین 10- درجه سانتیگراد و 40- درجه سانتیگراد پوشش می دهد.

دقت برای دمای آزمایش از 40- درجه سانتیگراد تا 15- درجه سانتیگراد بیان شده است. اندازه گیری ویسکوزیته در تنش برشی 525pa در نرخ برشی 4 /0 تا 15  انجام می شود. ویسکوزیته اندازه‌گیری شده در این تنش برشی بهترین همبستگی را بین دمایی که ویسکوزیته به یک مقدار بحرانی می‌رسد و دمای شکست پمپاژ مرزی در موتورها ایجاد می‌کند.

– شاخص گرانروی: (INSO 195)

اهميت شاخص گرانروي
روغنهاي روانكار در زمان كاركرد در معرض محدوده وسيع دما قرار مي گيرند. در دماهاي بالا، گرانروي يك روغن ممكن است تا نقطه اي كاهش يابد كه در آن فيلم روانكار شكسته مي شود كه منجر به تماس فلز با فلز و ايجاد سايش خواهد كرد. در نقطه مقابل، در دماهاي پايين، روغن ممكن است براي گردش مناسب در سيستم بسيار غليظ باشد، يا ممكن است بدليل نيروهاي گرانشي بالا عملكرد ماشين با مشكل مواجه شود. در نتيجه، در اغلب كاربردها روغن با شاخص گرانروي بالا مورد نياز مي باشد.

با استفاده از دستگاه SVM3001 و اندازه گیری V40 و V100 محاسبه میشود

-پایداری برشی: (INSO 17764)

اندازه گیري پايداري برشي سیالات حاوي مواد پلیمري. دراين روش درصد افت گرانروي در 100 درجه سانتی گراد سیالات حاوي مواد پلیمري به روش تزريق ديزلي که در آن از يک نازل تزريقي اروپايي استفاده شده است، سنجیده مي شود. افت گرانروي نشان دهنده میزان تخريب پلیمر، ناشي از برش در نازل خواهد بود.

– فراریت: (INSO 3780)

در روانکارها و بخصوص روانکاری موتور، اتلاف تبخیر یا همان فراریت روغن از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

برای انجام این آزمون ابتدا روغن نمونه را با دقت یک صدم گرم وزن نموده ( حدوداً ۶۵ گرم) و آن را در داخل دستگاه برای مدت  یک ساعت در دمای ثابت 250 دجه سلسیوس و تحت خلاء با فشار ثابت قرار می گیرد. پس از پایان آزمایش نمونه مجدداً وزن می شود.

– اشتعال باز:(INSO 198)

استاندارد اندازه گیری نقطه اشتعال با دستگاه رو باز کلیولند (Clevland open-cup method) برای اندازه گیری نقطه اشتعال روباز انواع فرآورده های نفتی با نقطه اشتعال باز در محدوده دمایی حداقل ۷۹ و حداکثر ۴۰۰ درجه سانتیگراد، بجز نفت کوره، کاربرد دارد.
در این روش آزمون از دماسنج ASTM 11C/IP 28C یا یک دستگاه الکترونیک اندازه گیری دما نظیر دماسنج مقاومتی یا ترموکوپل یا نظایر آن استفاده می شود. به شرط آنکه سنجش دمایی یکسانی با دماسنج های جیوه ای داشته باشد.

در این روش آزمون نرخ گرم کردن نمونه بگونه ای است که از ۲۸ درجه سانتیگراد پایینتر از نقطه اشتعال مورد انتظار دمای آزمونه با سرعت ۵ تا ۶ درجه سانتیگراد در دقیقه بالا رفته و با هر ۲ درجه سانتیگراد افزایش دما منبع اشتعال را از روی آزمونه عبور می دهند.

– کف 3 مرحله: (INSO 196)

اندازه گیری خواص کف کنندگی (تمایل به ایجاد و پایداری کف) روغن های روان کننده در درجه حرارت 24 و 5/93درجه سلسیوس می باشد.

هوا برای مدت 5 دقیقه با سرعت ثابت درون نمونه در دمای 24 درجه سلسیوس دمیده شده و حجم کف ایجاد شده ثبت می گردد. به منظور اندازه گیری پایداری کف، اجازه داده می شود که کف ایجاد شده برای 10 دقیقه بماند سپس حجم کف دوباره اندازه گیری می شود. مراحل فوق در دمای 93/5 درجه سلسیوس نیز انجام می شود. در نهایت، اجازه داده می شود که نمونه ای که در دمای 5/93درجه سلسیوس قرار گرفته بود، خنک شود و دوباره مراحل تمایل به ایجاد و پایداری کف در دمای 24 درجه سلسیوس بروی آن انجام می شود.

– نقطه ریزش:(INSO 201)

بعد از گرم کردن اولیه،نمونه با سرعتی معین سرد می شود و در هر 3 درجه سلسیوس کاهش دما،سیالیت آن مورد بررسی قرار می گیرد و کمترین دمایی که در آن جریان روغن مشاهده می شود،به عنوان نقطه ریزش روغن ثبت می گردد.

نقطه ریزش روغن نفتی،مشخصه کمترین دمایی است که استفاده روغن را در کاربردهای معین نشان می دهد.

– عناصر: (ASTM D5185-D4951-D7691)

طیف سنجی پلاسمای جفت شده القایی از جمله روش های طیف سنجی اتمی است که در آن اتمی شدن عناصر به کمک محیط گرم پلاسما صورت می پذیرد.

در واقع ICP-MS ترکیبی از یک منبع  ICP دما بالا با یک طیف سنج جرمی می باشد. این تکنیک به صورت تجاری در سال 1983 معرفی شد. منبع ICP اتم های عناصر را در یک نمونه به یون ها تبدیل می کند. این یون ها سپس جدا شده و بوسیله طیف سنج جرمی کشف و پیدا می شود. در این روش از یونیزاسیون الکتریکی، شیمیایی و بمباران سریع اتمی استفاده نمی شود بلکه تکنیک یونیزاسیون پلاسما به کار گرفته می شود. این روش تقریبا عاری از آلودگی است زیرا الکترودها کاملا در خارج از محفظه ی واکنش می باشد.

از این تکنیک تحلیلی برای تعیین عناصر استفاده می شود. این روش در مقایسه با روش های دیگر، روشی حساس تر، با حد تشخیص بهتر و تکرارپذیری بالاتر است. روش های ICP دارای قابلیت اندازه گیری کمی محتوای عنصری یک ماده از مقیاس ppt تا درصد وزنی (wt%) می‌باشد. تنها عناصری که توسط روش های ICP قابل اندازه گیری نیستند، C، H، O، N و هالوژن ها می باشند. نمونه های جامد باید در مایع، به طور معمول محلول آبی اسیدی، حل شده و یا تجزیه شوند. دستگاه ICP-MS جرم یون های عنصر تولید شده توسط پلاسمای آرگون دما بالا را اندازه گیری می کند. یون های ایجاد شده در پلاسما از طریق نسبت جرم به بار خود جدا شده و امکان تشخیص و کمی سازی مواد ناشناخته را ایجاد می کند. ICP-MS برای محدوده وسیعی از عناصر، از حساسیت بالایی (یعنی محدودیت آشکارسازی کم) برخوردار است.

 

– عدد قلیایی کل: (INSO 2772)

عدد قلیایی نشان دهنده خاصیت قلیایی روغن موتور میباشد . یعنی میتوان گفت میزان توانایی روغن در خنثی سازی اسیدهای تشکیل شده در موتور میباشد .

نمونه در حلال تولوئن+استیک اسید+استون حل شده و به روش پتانسیومتری با محلول استاندارد پرکلریک اسید  تیتر می شود. برای این کار از الکترود ترکیبی شیشه pH-Ag/AgCl استفاده می شود. منحنی تغییرات پتانسیل برحسب حجم محلول تیتراسیون رسم می شود و نقطه پایان تیتراسیون، آخرین نقطه عطف در منحنی است.

– عدد اسیدی کل: (INSO 18030)

این روش آزمون برای نشان دادن تغییرات نسبی در روغنی که در طول استفاده تحت شرایط اکسیداسیون رخ می دهد، صرف نظر از رنگ و سایر خواص روغن حاصل، کاربرد دارد. عدد اسیدی، اندازه گیری مقدار ماده اسیدی موجود در روغن تحت شرایط آزمون است و به عنوان راهنما در کنترل کیفیت فرمول بندی روغن های روان کننده استفاده می شود.

نمونه در حلال تولوئن+آب+ایزوپروپیل الکل حل شده و به روش پتانسیومتری با محلول استاندارد پرکلریک اسید  تیتر می شود. . منحنی تغییرات پتانسیل برحسب حجم محلول تیتراسیون رسم می شود و نقطه پایان تیتراسیون، آخرین نقطه عطف در منحنی است.

*آزمون های تکمیلی بر اساس سطح کیفی روغن:

1: سطح کیفیت API CG-4 و API CF-4:

-آزمون خوردگی در دمای °C 121 ( افزایش غلظت سرب و قلع و مس): (ASTM 5968)

این روش تست برای آزمایش روان کننده های موتور دیزل برای تعیین تمایل آنها به خوردگی فلزات مختلف، به ویژه آلیاژهای سرب و مس که معمولاً در پیروان بادامک و یاتاقان ها استفاده می شود، استفاده می شود.

-خوردگی نوار مس: (ISIRI 336)

روشی برای تعیین خوردگی مس در فراورده های نفتی و حلال های معین میباشد.

يک تيغه مسي صيقلي را درون حجم معيني از نمونه فرو برده و در مدت و دمايي كه ويژه طبقه مواد مورد آزمون ميباشد، حرارت داده ميشود.

2: سطح کیفیت API CH-4:

-آزمون خوردگی در دمای °C 135 ( افزایش غلظت سرب و قلع و مس): (ASTM D6594)

این روش تست برای آزمایش روان کننده های موتور دیزل برای تعیین تمایل آنها به خوردگی فلزات مختلف، به ویژه آلیاژهای سرب و مس که معمولاً در پیروان بادامک و یاتاقان ها استفاده می شود، استفاده می شود.

-خوردگی نوار مس: (ISIRI 336)

روشی برای تعیین خوردگی مس در فراورده های نفتی و حلال های معین میباشد.

يک تيغه مسي صيقلي را درون حجم معيني از نمونه فرو برده و در مدت و دمايي كه ويژه طبقه مواد مورد آزمون ميباشد، حرارت داده ميشود.

3: سطح کیفیت API CI-4:

گرانروی کینماتیک در دمای °C 150 با سرعت برش زیاد (HTHS): (ASTM D4683-D4741-D5481)

ویسکوزیته در دمای بالا ( ۱۵۰ درجه سانتیگراد) و سرعت برشی زیاد ، یک ویژگی مهم روغن موتور مالتی گرید محسوب شده و می تواند منجر به کاهش  مصرف سوخت و محافظت بهتر از موتور گردد. روغن های با ویسکوزیته HTHS پائین باعث بهبود مصرف سوخت و روغن های با ویسكوزیته HTHS بالاتر باعث حفاظت بهتر قطعات موتور (Ring-Liner) در برابر سایش می شوند. با توجه به اهمیت کاهش مصرف سوخت و استفاده از روغن های با ویسکوزیته HTHS پائین (کمتر از ۳٫۵ سانتی پواز)، ممکن است تولید کنندگان موتور به منظور کنترل سایش و دوام موتور مجبور به طراحی مجدد موتورها شوند.

-آزمون خوردگی در دمای °C 135 ( افزایش غلظت سرب و قلع و مس): (ASTM D6594)

این روش تست برای آزمایش روان کننده های موتور دیزل برای تعیین تمایل آنها به خوردگی فلزات مختلف، به ویژه آلیاژهای سرب و مس که معمولاً در پیروان بادامک و یاتاقان ها استفاده می شود، استفاده می شود.

 

-خوردگی نوار مس: (ISIRI 336)

روشی برای تعیین خوردگی مس در فراورده های نفتی و حلال های معین میباشد.

يک تيغه مسي صيقلي را درون حجم معيني از نمونه فرو برده و در مدت و دمايي كه ويژه طبقه مواد مورد آزمون ميباشد، حرارت داده ميشود.

 

– سازگاری با الاستومرها. (ASTM D7216)

4: سطح کیفیت API CJ-4:

-خاکستر سولفاته: (INSO 194)

روشی برای اندازه گیری خاکستر سولفاته شده در روغن های روان کننده دارای مواد افزودنی و کنستانتره های افزودنی مورد استفاده در ترکیبات است.

این مواد افزودنی معمولا شامل یک یا چند فلز نظیر باریم،کلسیم،منیزیم،روی،پتاسیم،سدیم و قلع میباشد.عناصر گوگرد و فسفر و کلر نیز میتوانند به صورت ترکیب وجود داشته باشند.

این استاندارد برای روغنهای دارای خاکستر کمتر از %02/0 جرمی کاربرد دارد.خاکستر سولفاته را میتوان برای شناسایی مواد افزودنی حاوی فلزات معین به کار برد.زمانی که فسفر وجود ندارد باریم-کلسیم-منیزیم-سدیم و پتاسیم به سولفات هایشان تبدیل میشوند و قلع و روی به اکسیدهایشان.

-فسفر: (ASTM D5185)

تفسیر شده در بند آزمون های عمومی.

-گوگرد: (INSO 8402-9377)

تعیین مقدار گوگرد در فرآورده های نفتی که در حرارت ملایم به صورت مایع روان در می آیند به روش طیف سنج فلورسانس پرتو ایکس با پاشندگی انرژی است.

دقت این آزمایش 6/4 درصد جرمی یا 17mg/kg میباشد. برای نمونه های بالاتر از  این محدوده میتوان از مواد رقیق کننده استفاده کرد که فاقد گوگرد باشند.

 

گرانروی کینماتیک در دمای °C 150 با سرعت برش زیاد (HTHS): (ASTM D4683-D4741-D5481)

ویسکوزیته در دمای بالا ( ۱۵۰ درجه سانتیگراد) و سرعت برشی زیاد ، یک ویژگی مهم روغن موتور مالتی گرید محسوب شده و می تواند منجر به کاهش  مصرف سوخت و محافظت بهتر از موتور گردد. روغن های با ویسکوزیته HTHS پائین باعث بهبود مصرف سوخت و روغن های با ویسكوزیته HTHS بالاتر باعث حفاظت بهتر قطعات موتور (Ring-Liner) در برابر سایش می شوند. با توجه به اهمیت کاهش مصرف سوخت و استفاده از روغن های با ویسکوزیته HTHS پائین (کمتر از ۳٫۵ سانتی پواز)، ممکن است تولید کنندگان موتور به منظور کنترل سایش و دوام موتور مجبور به طراحی مجدد موتورها شوند.

 

-پایداری برشی: (INSO 17764)

اندازه گیري پايداري برشي سیالات حاوي مواد پلیمري. دراين روش درصد افت گرانروي در 100 درجه سانتی گراد سیالات حاوي مواد پلیمري به روش تزريق ديزلي که در آن از يک نازل تزريقي اروپايي استفاده شده است، سنجیده مي شود. افت گرانروي نشان دهنده میزان تخريب پلیمر، ناشي از برش در نازل خواهد بود.

-آزمون خوردگی در دمای °C 135 ( افزایش غلظت سرب و قلع و مس): (ASTM D6594)

این روش تست برای آزمایش روان کننده های موتور دیزل برای تعیین تمایل آنها به خوردگی فلزات مختلف، به ویژه آلیاژهای سرب و مس که معمولاً در پیروان بادامک و یاتاقان ها استفاده می شود، استفاده می شود.

-خوردگی نوار مس: (ISIRI 336)

روشی برای تعیین خوردگی مس در فراورده های نفتی و حلال های معین میباشد.

يک تيغه مسي صيقلي را درون حجم معيني از نمونه فرو برده و در مدت و دمايي كه ويژه طبقه مواد مورد آزمون ميباشد، حرارت داده ميشود.

-سازگاری با الاستومرها. (ASTM D7216)

5: سطح کیفیت API CK-4 و API FA-4:

-خاکستر سولفاته: (INSO 194)

روشی برای اندازه گیری خاکستر سولفاته شده در روغن های روان کننده دارای مواد افزودنی و کنستانتره های افزودنی مورد استفاده در ترکیبات است.

این مواد افزودنی معمولا شامل یک یا چند فلز نظیر باریم،کلسیم،منیزیم،روی،پتاسیم،سدیم و قلع میباشد.عناصر گوگرد و فسفر و کلر نیز میتوانند به صورت ترکیب وجود داشته باشند.

این استاندارد برای روغنهای دارای خاکستر کمتر از %02/0 جرمی کاربرد دارد.خاکستر سولفاته را میتوان برای شناسایی مواد افزودنی حاوی فلزات معین به کار برد.زمانی که فسفر وجود ندارد باریم-کلسیم-منیزیم-سدیم و پتاسیم به سولفات هایشان تبدیل میشوند و قلع و روی به اکسیدهایشان.

-فسفر: (ASTM D5185)

تفسیر شده در بند آزمون های عمومی.

-گوگرد: (INSO 8402-9377)

تعیین مقدار گوگرد در فرآورده های نفتی که در حرارت ملایم به صورت مایع روان در می آیند به روش طیف سنج فلورسانس پرتو ایکس با پاشندگی انرژی است.

دقت این آزمایش 6/4 درصد جرمی یا 17mg/kg میباشد. برای نمونه های بالاتر از  این محدوده میتوان از مواد رقیق کننده استفاده کرد که فاقد گوگرد باشند.

 

گرانروی کینماتیک در دمای °C 150 با سرعت برش زیاد (HTHS): (ASTM D4683-D4741-D5481)

ویسکوزیته در دمای بالا ( ۱۵۰ درجه سانتیگراد) و سرعت برشی زیاد ، یک ویژگی مهم روغن موتور مالتی گرید محسوب شده و می تواند منجر به کاهش  مصرف سوخت و محافظت بهتر از موتور گردد. روغن های با ویسکوزیته HTHS پائین باعث بهبود مصرف سوخت و روغن های با ویسكوزیته HTHS بالاتر باعث حفاظت بهتر قطعات موتور (Ring-Liner) در برابر سایش می شوند. با توجه به اهمیت کاهش مصرف سوخت و استفاده از روغن های با ویسکوزیته HTHS پائین (کمتر از ۳٫۵ سانتی پواز)، ممکن است تولید کنندگان موتور به منظور کنترل سایش و دوام موتور مجبور به طراحی مجدد موتورها شوند.

 

-پایداری برشی: (INSO 17764)

اندازه گیري پايداري برشي سیالات حاوي مواد پلیمري. دراين روش درصد افت گرانروي در 100 درجه سانتی گراد سیالات حاوي مواد پلیمري به روش تزريق ديزلي که در آن از يک نازل تزريقي اروپايي استفاده شده است، سنجیده مي شود. افت گرانروي نشان دهنده میزان تخريب پلیمر، ناشي از برش در نازل خواهد بود

-آزمون خوردگی در دمای °C 135 ( افزایش غلظت سرب و قلع و مس): (ASTM D6594)

این روش تست برای آزمایش روان کننده های موتور دیزل برای تعیین تمایل آنها به خوردگی فلزات مختلف، به ویژه آلیاژهای سرب و مس که معمولاً در پیروان بادامک و یاتاقان ها استفاده می شود، استفاده می شود.

 

-خوردگی نوار مس: (ISIRI 336)

روشی برای تعیین خوردگی مس در فراورده های نفتی و حلال های معین میباشد.

يک تيغه مسي صيقلي را درون حجم معيني از نمونه فرو برده و در مدت و دمايي كه ويژه طبقه مواد مورد آزمون ميباشد، حرارت داده ميشود.

 

-سازگاری با الاستومرها. (ASTM D7216)

 

 

مقالات تخصصی

پارابن چیست؟

پارابن ها دسته ای از مواد نگه دارنده های مصنوعی هستند که از نظر شیمیایی، استر اسید پارا هیدروکسی بنزوئیک می باشند. متیل پارابن، پروپیل

ادامه مطلب »