تعیین ماهیت کالا به معنای شناسایی ترکیب و ویژگیهای فیزیکیشیمیایی کالاها در آزمایشگاه است، که نقشی فراتر از صرف طبقهبندی گمرکی دارد. این حوزه در گذر زمان با پیشرفتهای علمی و صنعتی تکامل یافته و به بخش ضروری تجارت و نظارت بر کیفیت کالاها تبدیل شده است. در این گزارش به ترتیب، تاریخچه جهانی توسعه آزمایشگاههای تعیین ماهیت کالا، سازمانهای بینالمللی مؤثر در استانداردسازی این حوزه، استانداردهای مهم بینالمللی در روشهای آزمایشگاهی شناسایی کالا، نقش چنین آزمایشگاههایی در زنجیره تأمین و تجارت، تاریخچه شکلگیری این آزمایشگاهها در ایران، و در نهایت قوانین و مقررات حاکم بر آنها در ایران مورد بررسی قرار میگیرد

آزمایشگاه تعیین ماهیت :
در دنيا آزمايشگاههای تعيين ماهيت تحت عنوان CLيا Customs Laboratoryهويت مستقلی نداشته و در ساختار گمرکی فعاليت میکند، در ايران نيز قبل از انقلاب به همين شکل بود ولی پس از آن به آزمايشگاههای استاندارد مستقر در گمرکات وظيفه شناسايی محول گردید.
حدودا از 15 سال پيش آزمايشگاههايی در بخش خصوصی تحت عنوان آزمايشگاههای تعيين ماهيت به گمرک معرفی شد
آزمايشگاههای مستقل از گمرک که دارای تاييد صالاحيت از سازمان ملی اساتاندارد هستند که با بکارگیری روشهايی آزمون از قبيل استانداردهای ملی و بينالمللی و يا sopها (روشهای صحهگذاری شده) درخصوصشناسايي ، تحليل و تطبيق ماهيت نمونه شناسايی شده با مشخصات و شرح کد سيستم هماهنگ شده کالا (HS )به منظور ارجاع کارشناسان گمرک به تعرفه صحيح در ايران اظهار نظر و فعاليت میکنند.
نقش آزمایشگاه تعیین ماهیت :
پس از شناسایی و اظهار نظر در موردکالا توسط آزمایشگاه موارد ذیل برای کارشناسان گمرک محرز میگردد.
✓ مشخص شدن تعرفه صحيح کالا از لحاظ طبقهبندی
✓ مشخص شدن ارزش کالا
✓ مشخص شدن مجوزهای لازم برای ورود يا صدور کالا (مجوز استاندارد،بهداشت،قرنطينهو)…
✓ مشخص شدن حقوق گمرکی
✓ مشخص شدن ممنوعيت قانونی برای واردات و صادرات کالا (مواد مخدر و سوخت)
✓ مشخص شدن لزوم بررسی کالا در ضمائم کتاب مقررات صادرات و واردات (موادشيميایی مخرب لايه ازنو…)
کد تعرفههای قابل انجام در آزمایشگاه پارس لیان اروند



| نام کالا | روش تعیین ماهیت | استاندارد ملی و بین المللی و روش های آزمون معتبر |
|---|---|---|
تعیین ماهیت شیر و محصولات لبنی ، تخم پرندگان، عسل طبیعی، محصولات خوراکی که منشا حیوانی دارند و در جای دیگر گفته نشده و مشمول شماره دیگر تعرفه نشده باشد | PLA-S017 و روش های تایید شده در ارزیابی | کتاب مقررات صادرات و واردات - کل فصل 4 |
تعیین ماهیت محصولات شیمیایی آلی | PLA-S007 و روش های تایید شده در ارزیابی | کتاب مقررات صادرات و واردات - کل فصل 29 |
تعیین ماهیت مواد پلاستیکی و اشیا ساخته شده از این مواد | PLA-S021 و روش های تایید شده در ارزیابی | کتاب مقررات صادرات و واردات - کل فصل 39 |
تعیین ماهیت کائوچو و اشیای ساخته شده از کائوچو | PLA-S016 و روش های تایید شده در ارزیابی | کتاب مقررات صادرات و واردات - کل فصل 40 |
تعیین ماهیت پوست خام( غیر از پوست های نرم) و چرم | PLA-S005 و روش های تایید شده در ارزیابی | کتاب مقررات صادرات و واردات - کل فصل 41 |
اشیای ساخته شده از چرم، مصنوعت زین و برگ سازی ، لوازم سفر، کیف های دستی و محفظه های همانند، اشیای ساخته شده از روده ( به عیر از احشای کرم ابریشم ) | PLA-S005 و روش های تایید شده در ارزیابی | کتاب مقررات صادرات و واردات - کل فصل 42 |
تعیین ماهیت پوست های نرم طبیعی و پوست های نرم بدلی، اشیا ساخته شده از آنها | PLA-S005 و روش های تایید شده در ارزیابی | کتاب مقررات صادرات و واردات - کل فصل 43 |
تعیین ماهیت چوب و اشیای چوبی، زغال چوب | PLA-S020 و روش های تایید شده در ارزیابی | کتاب مقررات صادرات و واردات - کل فصل 44 |
تعیین ماهیت مصنوعات حصیر بافی یا سبد بافی | PLA-S005 و روش های تایید شده در ارزیابی | کتاب مقررات صادرات و واردات - کل فصل 46 |
تعیین ماهیت پنبه | PLA-S005 و روش های تایید شده در ارزیابی | کتاب مقررات صادرات و واردات - کل فصل 52 |
تعیین ماهیت سایر الیاف نسجی نباتی، نخ کاغذی و پارچه های تارو پودباف از نخ کاغذی | PLA-S005 و روش های تایید شده در ارزیابی | کتاب مقررات صادرات و واردات - کل فصل 53 |
تعیین ماهیت رشته های سنتتیک یا مصنوعی (Man-Made) | PLA-S005 و روش های تایید شده در ارزیابی | کتاب مقررات صادرات و واردات - کل فصل 54 |