این نشست با سخنرانی و خوشامدگویی مدیران عامل و برگزارکنندگان آغاز شد. در ادامه، جناب آقای مشایخی، معاون فنی شرکت پارس لیان اروند، ورکشاپ فنی معرفی خدمات آنالیز مربوط به روغن و روانکارها را برگزار کردند و در ادامه به معرفی تجهیزات آزمایشگاه پرداختند. در ادامه نشست، محورهای مختلفی بررسی شدند.
مسیر ارتقای استانداردسازی و نوآوری
در این نشست، خانم اعظم مشکانی، از مشاوران باسابقه حوزه استانداردسازی، سخنرانی خود را با نگاهی به نقش ایران در ساختار جهانی استانداردها آغاز کردند. ایشان با مروری بر تاریخچه سازمان بینالمللی استاندارد (ISO) گفتند که این نهاد در سال ۱۹۴۷ با هدف هماهنگ سازی اصول فنی در تجارت بینالملل شکل گرفت و امروز بیش از ۱۶۰ کشور عضو دارد. خانم مشکانی با تأکید بر نقش فعال ایران در کمیتههای فنی ISO، بهویژه کمیته TC28 که به فرآوردههای نفتی و روانکارها اختصاص دارد، افزودند:
«ایران در این کمیته عضو اصلی است و حق رأی دارد. این جایگاه به ما فرصت میدهد تا در شکلدهی استانداردهای جهانی مرتبط با صنعت خود اثرگذار باشیم.»
ایشان افزودند که استانداردسازی زمانی معنا پیدا میکند که به نیاز واقعی بازار پاسخ دهد و نه صرفاً یک فعالیت اداری باشد. به باور خانم مشکانی، مشارکت متخصصان و فعالان صنعت در فرآیند تدوین استاندارد، شرط لازم برای کارآمدی آن است. خانم مشکانی در ادامه به این نکته اشاره کردند که استانداردسازی نه تنها مانع نوآوری نیست، بلکه زمینهساز آن است. هرچه در تدوین استانداردهای جهانی فعالتر باشیم، مسیر انتقال دانش و فناوری به کشور هموارتر میشود.
ایشان در پایان از کارشناسان، دانشگاهیان و صنعتگران دعوت کردند تا از طریق کمیتههای متناظر داخلی در تدوین استانداردهای بینالمللی مشارکت کنند و تأکید کردند که «استاندارد زبان مشترک توسعه است.»
کیفیت، اقتصاد و نقش آزمایشگاهها در زنجیره ارزش
در بخش دوم همایش، دکتر صادقی، مشاور توسعه کسبوکار و پژوهشگر آیندهنگاری، به بررسی نقش آزمایشگاهها در اقتصاد کیفیت پرداختند. ایشان با بیان اینکه «آزمایشگاه در قلب فرآیند کیفیت قرار دارد، نه در انتهای آن»، بر اهمیت ارتباط میان تولیدکننده، نهادهای استاندارد و مراکز آزمایشگاهی تأکید کردند.
آقای صادقی با نگاهی اقتصادی توضیح دادند که هر تصمیم در زنجیره تولید، اثر مستقیم بر هزینه و اعتماد مصرفکننده دارد و افزودند:
«کیفیت هزینه نیست؛ سرمایهگذاری است. بیتوجهی به این اصل باعث میشود صنعت در چرخه تکرار خطا و کاهش اعتماد گرفتار شود.»
ایشان در ادامه با اشاره به عصر دیجیتال و تغییر رفتار مصرفکننده اشاره کردند که امروز مشتری فقط خریدار نیست، بلکه تحلیلگر است و هر خطای کیفی در شبکههای اجتماعی به سرعت آشکار میشود.
آقای صادقی همچنین خطر گسترش «اطلاعات نادرست» را یکی از چالشهای بزرگ جهانی دانستند و گفتند که آزمایشگاهها و نهادهای استاندارد باید در تولید اطلاعات معتبر و آموزش سواد اطلاعاتی نقش فعالتری ایفا کنند.
ایشان در پایان پیشنهاد کردند که صنعت روانکار ایران با الگوبرداری از راهنماهای بینالمللی مانند Frascati Manual، پروژههای تحقیق و توسعه مشترک میان صنعت، دانشگاه و نهادهای استاندارد تعریف کند تا اعتماد و پایداری در زنجیره ارزش تقویت شود.
نشست آزاد بررسی چالشها و راهکارهای صنعت روانکار کشور
در بخش پایانی همایش، نشست آزادی با مدیریت آقای کافی، مدیر مسئول مجله خودرویی موتورمن برگزار شد.
این بخش که به گفتوگو و تبادل نظر اختصاص داشت، فضای پرتحرک و صریحی را میان نمایندگان شرکتهای تولیدی، مدیران فنی و کارشناسان ایجاد کرد.
چالش مواد اولیه و افت اعتماد بازار
در ابتدای نشست، آقای کافی تأکید کردند که اگر مواد اولیه باکیفیت وارد خط تولید نشود، حتی پیشرفتهترین تجهیزات و فرمولاسیونها نیز قادر به تضمین کیفیت نهایی نخواهند بود. ایشان با اشاره به استفاده اجباری برخی شرکتها از مواد چینی و هندی گفتند:
«این روند، نهتنها بر کیفیت تأثیر منفی گذاشته، بلکه به اعتبار برندهای باسابقه ایرانی آسیب رسانده است.»
موانع اجرایی در فرآیند استانداردسازی
در ادامه، کارشناسان حاضر توضیح دادند که روند طولانی تأیید افزودنیهای جدید توسط سازمان ملی استاندارد، موجب کندی نوآوری در صنعت شده است. آقای کافی اضافه کردند:
«نظارت باید حفظ شود؛ اما به شیوهای که مانع انعطافپذیری و سرعت تصمیمگیری در تولید نباشد.»
تعرفهها و ضعف در نظارت واردات
در بخشی از گفتوگو، فعالان صنعت به مشکلات ناشی از تغییرات در تعرفههای گمرکی اشاره کردند. به گفته آنان، برخی واردکنندگان با تغییر جزئی در کد تعرفه، فرآیند نظارت استاندارد را دور میزنند.
آقای کافی تأکید کردند که باید تعیین ماهیت کالا تنها توسط آزمایشگاههای نفتی تخصصی انجام شود تا دقت و سلامت ارزیابی حفظ گردد.
بومیسازی و چالش تأیید محصولات
در ادامه نشست، مسئله تطبیق آزمونهای موتور با استانداردهای داخلی مورد توجه قرار گرفت. یکی از کارشناسان توضیح داد که برای ورود به بازار جهانی، نیاز به تأییدیه آزمون موتور وجود دارد و همکاری میان روغنساز، خودروساز و سازمان استاندارد ضروری است. در ادامه افزودند که در حال حاضر برخی روغنها در داخل کشور تست میشوند، اما بدون پیوند رسمی با خودروسازان، قابلیت ردیابی و تأیید ندارند.
آقای کافی نیز در این زمینه اضافه کردند:
«اگر نگاهها درست تنظیم نشود، حتی برندهای معتبر داخلی هم قربانی عدم هماهنگی میان نهادهای مرتبط میشوند.»
ایشان خواستار همافزایی میان دو انجمن اصلی صنعت روانکار و نهادهای استاندارد شدند تا مسیر تأیید و ارزیابی کیفیت کوتاهتر و شفافتر شود.
چالش تقلب در بازار و راهکارهای کنترلی
در بخش دیگری از نشست، موضوع روغنهای تقلبی و آسیب آن به اعتماد بازار مطرح شد. کارشناسان اذعان کردند که به دلیل نبود نظام رهگیری دقیق، محصولات تقلبی بهراحتی در بازار عرضه میشوند. در این زمینه پیشنهاد شد که آزمایشگاههای همکار و مراکز ارزیابی کیفیت با شرکتهای تولیدی بهصورت آنلاین متصل شوند تا ردیابی و اعتبارسنجی محصولات سادهتر شود.
ضعف صلاحیت و تکثیر بیرویه آزمایشگاهها
در ادامه، بحث به موضوع صلاحیت آزمایشگاهها کشیده شد. یکی از مدیران فنی با انتقاد از گسترش بیرویه آزمایشگاههای غیراستاندارد گفت:
«در کشور ما گاهی افراد بدون تخصص فنی صرفاً برای کسب مجوز اقتصادی اقدام به تأسیس آزمایشگاه میکنند. در حالیکه در هیچ جای دنیا، بدون حضور متخصصان فنی در هیئتمدیره، چنین مجوزی صادر نمیشود.»
او پیشنهاد کرد که اعطای مجوز تأسیس آزمایشگاه منوط به حضور حداقل یک متخصص مسلط به حوزه آزمون باشد.
در این بخش همچنین تأکید شد که برخی اختلافهای میان نتایج آزمونها طبیعی و در محدوده خطای مجاز جهانی است و نباید بهطور شتابزده باعث تعلیق یا توبیخ آزمایشگاهها شود.
اقتصاد آزمایشگاهها و نوسانات ارزی
در ادامه، بحث بر سر تعرفههای خدمات آزمایشگاهی مطرح شد. یکی از نمایندگان پژوهشگاه نفت توضیح داد که تغییر نرخ ارز بهطور مستقیم بر هزینه آزمونها تأثیر میگذارد و به همین دلیل، بهروزرسانی دورهای تعرفهها ضروری است. او اشاره کرد:
«وقتی دلار دو برابر میشود، اگر تعرفهها ثابت بمانند، ناگزیر بخشی از کیفیت فدای هزینه میشود. ما باید این واقعیت اقتصادی را بپذیریم.»
در پایان این گفتوگو، کارشناسان توافق کردند که برای حفظ کیفیت و سلامت آزمونها، باید شبکهای از آزمایشگاههای تخصصی با نظارت مستمر و شفافیت اقتصادی شکل گیرد.
در کل، همایش تخصصی کیفیت صنعت روانکارها با مشارکت فعال متخصصان و مدیران، گامی مؤثر در جهت همافزایی صنعت و نهادهای استاندارد بود. جمعبندی مباحث این رویداد در سه محور کلیدی خلاصه شد:
- ارتقای ساختار استانداردسازی با مشارکت فعال صنعت در تدوین مقررات بینالمللی
- توسعه و ساماندهی نظام آزمایشگاهی کشور بر پایه تخصص، شفافیت و پویایی اقتصادی
- حرکت به سوی بومیسازی فناوری و ایجاد زنجیره اعتماد از تولید تا مصرف
در پایان، برگزارکنندگان اعلام کردند که این نشستها ادامه خواهد یافت تا مسیر همکاریهای مشترک میان تولیدکنندگان، آزمایشگاهها و سازمانهای استاندارد بیش از پیش هموار شود.
